A
- Anlaşmalı boşanma
- En az bir yıl sürmüş evlilikte eşlerin birlikte başvurması ya da birinin davasını diğerinin kabul etmesiyle, hâkimin eşleri bizzat dinleyip protokolü uygun bulmasıyla gerçekleşen boşanma. Makale
- Anlaşma belgesi
- Arabuluculuk sonunda tarafların vardığı anlaşmayı gösteren belge. Dava şartı arabuluculukta taraflar ve avukatları ile arabulucu imzalarsa ilam niteliğindedir. Arabuluculuk zorunlu mu?
- Ayıplı mal
- Sözleşmeye ya da ambalajında, etiketinde veya reklamında belirtilen niteliklere uymayan mal. Tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir. Makale
B
- Bedel tespiti davası
- Kamulaştırmada idare ile malik arasında satın alma usulüyle anlaşma sağlanamazsa, idarenin taşınmazın bedelinin belirlenmesi ve adına tescili için asliye hukuk mahkemesinde açtığı dava. Makale
C
- Cayma hakkı
- Mesafeli ve kapıdan satışlarda tüketicinin, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden on dört gün içinde sözleşmeden dönebilmesi. Tüketici hukuku
- Cezai şart
- Borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmesi kararlaştırılan bedel. Aşırı ise hâkim indirebilir; tacirler aşırılık iddiasıyla indirim isteyemez. Borçlar hukuku
D
- Dava şartı arabuluculuk
- Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması. İşçi-işveren, ticari para alacağı, sınırın üzerindeki tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında uygulanır. Makale
- Değer kaybı
- Trafik kazasında hasar gören aracın onarımdan sonra bile ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğü. Kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından istenebilir. Makale
- Destekten yoksun kalma tazminatı
- Bir kişinin ölümü nedeniyle onun desteğinden yoksun kalanların, kusurlu taraftan ve sigortacıdan isteyebileceği tazminat. Trafik kazası ve tazminat
E
- Edinilmiş mallara katılma
- 1 Ocak 2002’den bu yana eşler başka bir rejim seçmedikçe uygulanan yasal mal rejimi; evlilik içinde emekle edinilen mallar boşanmada tasfiye edilir. Mal paylaşımı hesaplama
H
- Haciz
- Alacaklının talebiyle borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulması. Kanunda sayılan bazı mallar haczedilemez. Makale
- Hakem heyeti
- Değeri her yıl ilan edilen sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarına bakan, başvurusu ücretsiz kurul; güncel sınır 186.000 TL. Makale
- Haklı nedenle fesih
- İş sözleşmesinin, kanunda sayılan ağır sebeplerle bildirim süresi beklenmeden derhâl sona erdirilmesi. İşçinin haklı feshi kıdem tazminatı hakkını korur. Makale
- Hapis hakkı
- Kiraya verenin, işyeri kiralarında bir yıllık birikmiş ve işlemekte olan altı aylık kira alacağı için kiralananda bulunan taşınırlar üzerinde sahip olduğu güvence hakkı. Kira hukuku
İ
- İhtarname
- Bir hakkın kullanılması ya da borcun ifası için karşı tarafa noter aracılığıyla gönderilen resmî bildirim; temerrüt, fesih ve sürelerin başlatılmasında delil oluşturur. Makale
- İhtiyati haciz
- Para alacağının ileride tahsil edilememesi tehlikesine karşı borçlunun mallarına dava ya da takipten önce veya sırasında geçici olarak el konulması. İcra ve iflas hukuku
- İhtiyati tedbir
- Dava sonuçlanıncaya kadar mevcut durumdaki bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin zorlaşacağı ya da ciddi bir zarar doğacağı hâllerde mahkemenin verdiği geçici koruma kararı; tapuya şerh bunun sık örneğidir. Makale
- İptal davası
- Hukuka aykırı bir idari işlemin ortadan kaldırılması için idare mahkemesinde açılan dava; genel dava açma süresi altmış gündür. Makale
- İtirazın iptali
- İlamsız takipte borçlunun itirazıyla duran takibin devamı için, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılan dava. Makale
- İzale-i şuyu
- Ortaklığın giderilmesi davasının eski adı; paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki bir malın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaşılması. Makale
K
- Kamulaştırma
- Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, bedeli peşin ödenmek şartıyla özel mülkiyetteki taşınmazın idarece edinilmesi. Kamulaştırma hukuku
- Kamulaştırmasız el atma
- İdarenin kamulaştırma işlemi yapmadan bir taşınmazı fiilen kullanmaya başlaması ya da imar planıyla kullanılamaz hâle getirmesi; malik bedel ya da tazminat isteyebilir. Makale
- Kıdem tazminatı
- En az bir yıl çalışmış işçiye, iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi hâlinde her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret üzerinden ödenen tazminat; kanuni tavanla sınırlıdır. Kıdem hesaplama
- Kiracının tahliyesi
- Kira sözleşmesinin sona ermesi üzerine kiralananın boşaltılması; ihtiyaç, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve on yıllık uzama süresi kanunda sayılan sebeplerdendir. Makale
- Kusur oranı
- Trafik kazasında taraflardan her birinin kazanın meydana gelmesindeki payı; tazminat bu orana göre paylaştırılır ve uyuşmazlıkta bilirkişi raporuyla belirlenir. Trafik kazası ve tazminat
M
- Mirasçılık belgesi
- Mirasçıları ve miras paylarını gösteren belge (veraset ilamı); noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Makale
- Mirasın reddi
- Mirasçının, mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduğunu öğrenmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla mirası kabul etmediğini bildirmesi. Makale
- Muris muvazaası
- Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı malı satış gibi göstermesi. Bu nedene dayanan tapu iptali davası zamanaşımına tabi değildir. Makale
N
- Nafaka
- Boşanma sürecinde ve sonrasında eşin ya da çocuğun geçimi için ödenen para; tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası olarak ayrılır, koşullar değişince artırılması ya da kaldırılması istenebilir. Makale
Ö
- Ödeme emri
- İcra takibi başlatıldığında borçluya gönderilen ve borcun ödenmesini ya da itiraz edilmesini isteyen belge; genel haciz yolunda itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Makale
- Önalım hakkı
- Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların, satılan payı aynı koşullarla alabilme hakkı (şufa). Gayrimenkul hukuku
S
- Saklı pay
- Mirasbırakanın vasiyet ya da bağışla ortadan kaldıramayacağı, altsoy, anne-baba ve eşe ayrılmış miras payı. Miras payı hesaplama
Ş
- Şikâyet süresi
- Şikâyete bağlı suçlarda, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerektiği süre. Makale
T
- Tam yargı davası
- İdari işlem ya da eylem nedeniyle hakkı doğrudan zarar görenlerin, zararlarının tazmini için idare mahkemesinde açtığı dava. Makale
- Tapu iptali ve tescil
- Tapudaki kaydın gerçek hak durumuna uymadığı hâllerde kaydın iptali ve taşınmazın gerçek hak sahibi adına tesciline karar verilmesi için açılan dava. Makale
- Tenkis
- Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarrufunun saklı payı karşılayacak ölçüde indirilmesi için açtığı dava. Miras hukuku
- Ticari dava
- Tarafların ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar ile Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlardan doğan ve asliye ticaret mahkemesinde görülen davalar. Ticaret hukuku
U
- Uzlaştırma
- Kanunda sayılan suçlarda mağdur ile şüphelinin tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla uyuşmazlığı çözmesi; uzlaşma ve edimin yerine getirilmesiyle dava açılmaz ya da düşer. Makale
Y
- Yürütmenin durdurulması
- İdari işlemin dava sonuçlanana kadar uygulanmamasına ilişkin karar; işlem açıkça hukuka aykırı ve uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa verilir. İdare hukuku
Z
- Zımni ret
- İdareye yapılan bir başvuruya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde isteğin reddedilmiş sayılması; dava açma süresi bu tarihten işlemeye başlar. Makale
- Zorunlu mali sorumluluk sigortası
- Araç işletenlerin yaptırmak zorunda olduğu, üçüncü kişilere verilen zararları poliçe limitleri içinde karşılayan trafik sigortası. Sigorta tahkim ücreti