İcra ve İflas
Çek ve Senede Dayalı İcra Takibi: Beş Günlük İtiraz Süresi ve İmza İtirazı
Kambiyo senetlerine dayalı haciz yoluyla takibin şartları, ödeme emri, borçlunun beş gün içinde icra mahkemesine itirazı, imza itirazı ve takibin durdurulması.
Kısaca
- Bono, çek ve poliçeye dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilir.
- Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine itiraz edebilir.
- İtiraz kendiliğinden takibi durdurmaz; mahkemeden takibin durdurulması ayrıca istenmelidir.
Ticari hayatta ve kişiler arasındaki borç ilişkilerinde sıkça kullanılan bono (senet) ve çek, alacaklıya hızlı bir takip imkânı verir. İcra ve İflas Kanunu’nun 167 ve devamı maddelerinde düzenlenen kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, genel ilamsız takibe göre borçluya daha kısa süreler tanır. Bu nedenle hem alacaklının hem borçlunun süreci doğru bilmesi gerekir.
Takibin şartları
Bu yola başvurulabilmesi için senedin kanunda aranan zorunlu unsurları taşıması gerekir. Bonoda “bono” ya da “emre muharrer senet” ibaresi, kayıtsız şartsız belli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehine ödeme yapılacak kişi, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Unsurları eksik olan senet kambiyo senedi niteliği taşımaz; bu durumda alacaklı ancak genel ilamsız takip yoluna başvurabilir.
Ödeme emri ve süreler
İcra dairesi, takip talebi üzerine senedin kambiyo senedi niteliğini inceler ve borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren on gün içinde borcu ödemeye çağrılır; ancak itiraz ve şikâyet için süre beş gündür. Genel ilamsız takipten farklı olarak itirazlar icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır.
İmzaya itiraz ve borca itiraz
- İmzaya itiraz: Senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlu bunu ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. İmza incelemesi sonucunda itiraz haksız çıkarsa borçlu aleyhine tazminata ve para cezasına hükmedilebilir.
- Borca itiraz: Borcun ödendiği, ertelendiği ya da hiç doğmadığı gibi itirazlar kural olarak belgeyle ispatlanmalıdır.
- Senede ilişkin şikâyet: Senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığı ya da vadesinin gelmediği gibi itirazlar da beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür.
Takibin durdurulması
İcra mahkemesine yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurmaz. Borçlu, itirazıyla birlikte takibin geçici olarak durdurulmasını istemelidir; mahkeme itirazı ciddi bulursa durdurma kararı verebilir. Bu karar verilinceye kadar alacaklının haciz işlemlerine devam etmesi mümkündür.
Alacaklı açısından
Alacaklının senedin aslını icra dairesine teslim etmesi gerekir. Çekte ayrıca karşılıksızlık işleminin süresinde yaptırılmış olması, ciranta ve keşideciye başvuru haklarının korunması bakımından önemlidir. Takip öncesinde borçlunun mal varlığı araştırılarak gerektiğinde ihtiyati haciz istenebilir. Faiz hesabı için faiz hesaplama aracı, takip tutarının yaklaşık hesabı için icra dosya hesaplama aracı kullanılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


