İş hukuku; işçi ile işveren arasındaki sözleşme ilişkisini, ücret ve çalışma sürelerini, iş sözleşmesinin sona ermesini ve iş sağlığı ve güvenliğini düzenler. 4857 sayılı İş Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu alanın temel kaynaklarıdır. İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; bu nedenle fesih anından itibaren işleyen süreler dikkatle takip edilmelidir.
Bu alandaki başlıca konular
- Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri
- Fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin alacakları
- İşe iade arabuluculuğu ve davaları
- Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışma için hizmet tespiti
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat
- İşverenler için iş sözleşmesi, disiplin ve fesih süreçleri
Kıdem ve ihbar tazminatı
Aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışan işçinin sözleşmesi; işverence haklı bir neden olmaksızın feshedilirse ya da işçi haklı nedenle feshederse, ayrıca askerlik, emeklilik ve evlilik gibi kanunda sayılan hâllerde kıdem tazminatı doğar. Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret esas alınır ve tavanla sınırlıdır. Belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden taraf ise karşı tarafa ihbar tazminatı öder. Yaklaşık hesap için kıdem ve ihbar aracı kullanılabilir.
İşe iade
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi geçerli bir neden gösterilmeden feshedilemez. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. Ayrıntılar işe iade davasının şartları yazısındadır.
İş kazası ve hizmet tespiti
İş kazasında işveren, kazayı en geç sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlüdür. Kazada işverenin kusuru varsa işçi ya da yakınları maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Sigortasız çalıştırılan ya da günleri eksik bildirilen işçi, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde hizmet tespiti davası açabilir; bu süre hak düşürücüdür.
İlk adımlar
- Fesih bildirimini, son bordroları, banka ücret dökümlerini ve SGK hizmet dökümünü saklayın.
- İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
- İbraname ya da benzeri belgeleri içeriğini incelemeden imzalamayın.
Sık sorulan sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak istifa haklı bir nedene dayanıyorsa (ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılıksız bırakılması, kötü muamele gibi) işçinin feshi haklı fesih sayılır ve kıdem tazminatı doğar. Haklı nedenin varlığı her olayda ayrıca değerlendirilir.
İşçilik alacakları ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kıdem, ihbar, yıllık izin ve ücret niteliğindeki alacaklar kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir. Fazla mesai gibi ücret alacaklarında süre, her alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı işler.
İşten çıkarken imzalatılan ibraname geçerli mi?
İbranamenin geçerli olması için fesihten itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacak türlerinin ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.


