Miras Hukuku
Miras Paylaşımı ve Ortaklığın Giderilmesi: Elbirliği, Paylaşma Sözleşmesi ve Dava
Mirasçıların terekeye elbirliğiyle sahip olması, paylaşma sözleşmesi, paylı mülkiyete geçiş, zorunlu arabuluculuk ve ortaklığın giderilmesi davasında aynen bölme ya da satış.
Kısaca
- Paylaşma yapılıncaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir; ortak mallar üzerinde birlikte karar verilir.
- Paylaşım, yazılı paylaşma sözleşmesiyle ya da anlaşılamazsa ortaklığın giderilmesi davasıyla yapılır.
- Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte ev, arsa ya da dükkân gibi mallar tek tek mirasçılara değil, mirasçıların hepsine birlikte geçer. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, mirasçılardan bazılarının malı satmak, bazılarının ise elde tutmak istemesidir. Bu yazıda mirasın paylaşılmasında izlenebilecek yolları ele alıyoruz.
Elbirliği mülkiyeti ne demek?
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, paylaşma yapılıncaya kadar terekenin bütün hak ve borçları üzerinde elbirliğiyle malik olur. Bu dönemde mirasçılardan biri belirli bir taşınmazdaki “kendi payını” tek başına satamaz; tasarruf işlemleri için kural olarak bütün mirasçıların oybirliği gerekir. Mirasçılardan biri, paylaşma yapılıncaya kadar terekeyi yönetmek üzere sulh hukuk mahkemesinden mirasçılar adına temsilci atanmasını da isteyebilir.
Paylaşma sözleşmesi
Mirasçılar aralarında anlaşırsa terekeyi bir paylaşma sözleşmesiyle paylaşabilir. Sözleşmenin geçerliliği için yazılı şekil yeterlidir; bu sözleşmeye dayanarak taşınmazların tescili istenebilir. Mirasçılar, malları aynen paylaşmak yerine elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirmeyi de seçebilir. Paylı mülkiyette her paydaş kendi payını tek başına devredebilir; ancak payın üçüncü bir kişiye satılması hâlinde diğer paydaşların yasal önalım hakkı doğar.
Anlaşma yoksa: ortaklığın giderilmesi davası
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa, her mirasçı mahkemeden ortaklığın giderilmesini isteyebilir. 1 Eylül 2023’ten itibaren bu davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculukta uzlaşma sağlanamazsa dava sulh hukuk mahkemesinde açılır ve bütün paydaşların davada yer alması gerekir. Dava açılmadan önce mirasçılık belgesi ve güncel tapu kayıtları hazır bulundurulmalıdır.
Aynen bölme ya da satış
Mahkeme önce malın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler. Tarla gibi bölünmeye elverişli bir taşınmaz, imar ve tarım mevzuatının izin verdiği ölçüde paylar oranında ayrılabilir. Bölme mümkün değilse ya da malın değerinde önemli bir azalmaya yol açacaksa satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir; satış icra dairesi aracılığıyla açık artırmayla yapılır ve elde edilen bedel paylar oranında dağıtılır. Açık artırmaya paydaşlar da katılabilir.
Kullanım bedeli ve masraflar
Mirasçılardan biri ortak taşınmazı diğerlerinin rızası dışında tek başına kullanıyorsa, diğer mirasçılar şartları varsa ecrimisil (haksız kullanım bedeli) isteyebilir. Ortak mal için yapılan zorunlu masraflar ise paylar oranında paylaştırılır. Payların hesabı için miras payı hesaplama aracı kullanılabilir; sonuç yalnızca fikir vermek içindir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


