Ödenmeyen bir alacağın devlet gücüyle tahsili, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen icra takipleriyle yapılır. Takip; mahkeme kararına dayanıyorsa ilamlı, bir karara dayanmıyorsa ilamsız yürür; çek, senet ve poliçe gibi kambiyo senetleri için ise daha hızlı işleyen özel bir yol vardır. Borçlu açısından süreler çok kısadır: ödeme emrine süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Bu alandaki başlıca konular
- İlamlı ve ilamsız icra takiplerinin başlatılması ve yürütülmesi
- Çek, senet ve poliçeye dayalı kambiyo takipleri
- Ödeme emrine itiraz ve takibin iptali şikâyetleri
- Haciz, kıymet takdiri ve satış işlemleri
- İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları
- İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri
Ödeme emrine itiraz
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederek takibi durdurabilir. Kambiyo senedine dayalı takipte ise süre beş gündür ve itirazlar icra mahkemesine yapılır; senetteki imzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Süresinde itiraz edilmeyen takip kesinleşir. Çek ve senetle takibin işleyişi kambiyo senedine dayalı takip yazısında anlatılmıştır.
İtirazın iptali ve icra inkâr tazminatı
Borçlu itiraz ettiğinde alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir ya da elinde gerekli belgeler varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Alacak likit ve belirlenebilir nitelikteyse haksız itiraz eden borçlu aleyhine, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Konusu para olan bazı davalarda dava öncesinde arabuluculuğa başvurmak zorunludur.
Haciz ve haczedilemeyecek mallar
Takip kesinleştikten sonra borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları haczedilebilir. Ancak borçlu ve ailesi için gerekli ev eşyası, mesleğini sürdürmesi için zorunlu araçlar gibi bazı mallar haczedilemez. Maaş ve ücretin dörtte birinden az olmamak üzere bir kısmı haczedilebilir. Haczedilemeyecek bir malın haczine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Oran için maaş haczi hesaplama aracı kullanılabilir.
İlk adımlar
- Size ödeme emri tebliğ edildiyse tebliğ tarihini not edin; ilamsız takipte itiraz süresi yedi, kambiyo senedine dayalı takipte beş gündür.
- Alacaklıysanız alacağın dayanağını (sözleşme, fatura, senet, dekont) ve vade tarihlerini bir araya getirin.
- Haciz işlemlerinde haczedilemeyecek mal ve gelirlerin kanunda sayıldığını, maaşın ancak bir bölümünün haczedilebileceğini unutmayın.
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine itiraz süresini kaçırdım, ne yapabilirim?
Takip kesinleşmiş olsa da borcun bulunmadığı ileri sürülerek menfi tespit, ödenmişse istirdat davası açılabilir. Tebligatta usulsüzlük varsa, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulabilir.
Maaşımın ne kadarı haczedilebilir?
Kural olarak maaşın dörtte birinden az olmamak üzere icra memurunca belirlenecek kısmı haczedilebilir; nafaka alacaklarında farklı uygulanabilir. Aynı maaş üzerinde birden fazla haciz varsa sıraya konur.
İhtiyati haciz nedir?
Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, alacaklının talebiyle mahkemenin borçlunun mallarına önceden el koymasıdır. Vadesi gelmemiş alacaklar için ancak borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da mal kaçırma hazırlığındaysa istenebilir. Alacaklıdan kural olarak teminat istenir.


