Aile hukuku; evliliğin kurulması ve sona ermesi, eşlerin birbirine ve çocuklara karşı yükümlülükleri ile evlilik boyunca edinilen malların paylaşımına ilişkin kuralları düzenler. Temel kaynak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’dur; davalar aile mahkemelerinde görülür. Boşanma kararı; velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi yıllarca etkisini sürdüren sonuçlar doğurduğundan, protokol imzalanmadan ya da dava açılmadan önce bu başlıkların her biri ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Bu alandaki başlıca konular
- Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması ve duruşmaya hazırlık
- Çekişmeli boşanma davalarında delil ve tanık değerlendirmesi
- Velayet, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzenlemesi
- Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası; nafakanın artırılması ya da kaldırılması
- Mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı ve ziynet eşyası talepleri
- 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler
Anlaşarak boşanma
Evlilik birliği en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte başvurarak ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle anlaşmalı boşanabilir. Hâkim her iki eşi de bizzat dinler; boşanma iradesinin serbestçe açıklandığına ve çocuklarla mali sonuçlara ilişkin düzenlemenin uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir. Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve ziynet eşyası açıkça yazılmalıdır; hâkim çocukların yararı için değişiklik önerebilir. Ayrıntılar anlaşmalı boşanmanın şartları yazısındadır.
Velayet ve kişisel ilişki
Boşanmada velayet kararının ölçütü çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşını, eğitim ve bakım ihtiyaçlarını, ebeveynlerin yaşam koşullarını değerlendirir, gerekirse sosyal inceleme raporu alır ve idrak çağındaki çocuğu dinler. Velayeti almayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur; koşullar değiştiğinde velayetin değiştirilmesi ya da görüşme düzeninin yeniden belirlenmesi istenebilir. Konu velayet ve kişisel ilişki yazısında anlatılmıştır.
Nafaka ve mal paylaşımı
Dava sürerken tedbir nafakası, boşanmadan sonra yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş için yoksulluk nafakası, çocuğun giderleri için iştirak nafakası söz konusudur; tarafların durumu değişirse nafaka artırılabilir ya da azaltılabilir. 1 Ocak 2002’den sonra edinilen mallarda kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır ve her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir. Katılma alacağı boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.
İlk adımlar
- Evlilik cüzdanını, nüfus kayıt örneğini ve varsa önceki mahkeme kararlarını bir araya getirin.
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve protokolde velayet, nafaka ve mal paylaşımının açıkça düzenlenmesi gerekir.
- Şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri için kolluğa, savcılığa ya da aile mahkemesine başvurulabilir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma tek duruşmada biter mi?
Protokol eksiksiz hazırlanmış ve iki eş de duruşmaya katılmışsa dava çoğu zaman ilk duruşmada karara bağlanır. Kararın kesinleşmesi için tebliğ ve kanun yolu süreleri ayrıca beklenir; taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha erken kesinleşebilir.
Çocuğun isteği velayette belirleyici mi?
İdrak çağındaki çocuğun görüşü dinlenir ve dikkate alınır, ancak tek başına belirleyici değildir. Mahkeme çocuğun üstün yararını esas alır; uzman raporu ve sosyal inceleme raporu da değerlendirilir.
Şiddet gördüğümde boşanmadan koruma kararı alabilir miyim?
Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri için boşanma davası açılmış olması gerekmez. Kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına ya da aile mahkemesine başvurulabilir; tedbir kararı için delil ya da belge sunulması şartı aranmaz.


