Türkiye’de bulunan yabancıların girişi, kalışı, ikamet izinleri ve koruma statüleri temel olarak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile düzenlenir. Suriye’den gelen ve toplu sığınma kapsamında kabul edilenler ise Geçici Koruma Yönetmeliği’ne tabidir. Bu alandaki idari kararların süreleri kısadır ve bir kararın sonucu kişinin Türkiye’de kalıp kalamayacağını doğrudan etkileyebilir; bu nedenle tebliğ edilen her belgenin tarihi kaydedilmelidir.
Bu alandaki başlıca konular
- Kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izni başvuruları ve uzatmaları
- Geçici koruma ve uluslararası koruma süreçleri
- İkamet izni ret ve iptal kararlarına karşı itiraz ve dava
- Sınır dışı etme ve idari gözetim kararlarına karşı başvurular
- Çalışma izni başvuruları
- Türk vatandaşlığı başvuruları ve olumsuz kararlara itiraz
İkamet izinleri
Kanunda kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izinleri düzenlenmiştir. İzin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır; başvuru, sürenin bitiminden önceki altmış gün içinde ve her hâlde süre dolmadan yapılır. Ret, uzatmama ya da iptal kararlarına karşı idari itiraz ya da idare mahkemesinde dava yolu açıktır. Adres değişikliğinin süresinde bildirilmemesi gibi küçük görünen eksikler de idari yaptırıma yol açabilir.
Geçici ve uluslararası koruma
Uluslararası koruma; mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statülerini kapsar ve bireysel başvuru üzerine incelenir. Geçici koruma ise kitlesel sığınma durumlarında tanınan bir statüdür ve kişiye geçici koruma kimlik belgesi verilir. Geçici koruma sahiplerinin kayıtlı oldukları ilde ikamet etmesi, il değişikliğinde izin alması ve adres bilgisini güncel tutması gerekir. Ayrıntılar geçici koruma ve ikamet izni yazısındadır.
Sınır dışı etme ve idari gözetim
Sınır dışı etme kararı gerekçesiyle yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; kanunda sayılan bazı istisnalar dışında dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı etme işlemi yapılmaz. İdari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bu kararların süreleri çok kısa olduğundan tebliğ tarihinin kayıt altına alınması önemlidir.
İlk adımlar
- Pasaportunuzu, kimlik belgenizi ve ikamet ya da koruma kartınızı güncel tutun; adres değişikliğini süresi içinde bildirin.
- Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür.
- İdareye yaptığınız başvuruların ve size tebliğ edilen kararların bir örneğini mutlaka saklayın.
Sık sorulan sorular
İkamet iznimin süresi doldu, ne yapmalıyım?
İzin süresi dolduktan sonra Türkiye’de kalmak kural olarak izinsiz kalış sayılır ve idari para cezası, giriş yasağı gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle uzatma başvurusu süre dolmadan yapılmalıdır. Süre geçmişse durumunuza göre izlenecek yolun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Geçici koruma sahipleri çalışabilir mi?
Evet; geçici koruma sahipleri, ilgili yönetmelikteki şartları taşımaları hâlinde çalışma izni alarak çalışabilir. Başvuru kural olarak işveren tarafından yapılır; bazı sektörlerde muafiyet uygulanır.
Türk vatandaşlığına başvurmak için kaç yıl ikamet gerekir?
Genel yoldan vatandaşlık için başvurudan önce kesintisiz beş yıl Türkiye’de ikamet etmiş olmak şartlardan biridir; bu sürenin hesabında bazı izin türleri sayılmaz. Evlilik, yatırım gibi istisnai yollarda farklı şartlar uygulanır. Süre hesabı için vatandaşlık süresi aracı kullanılabilir.


