İçeriğe geç
0 (541) 768 06 92

Aile Hukuku

Velayet ve Kişisel İlişki: Mahkeme Neye Bakar, Velayet Değiştirilebilir mi?

Boşanmada velayet kararının ölçütü olan çocuğun üstün yararı, çocuğun dinlenmesi, ortak velayet, kişisel ilişkinin düzenlenmesi ve koşullar değişince velayetin değiştirilmesi.

Kısaca

  • Velayet kararında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır; ebeveynlerin kusuru tek başına belirleyici değildir.
  • İdrak çağındaki çocuğun görüşü dinlenir; sosyal inceleme raporu sıklıkla alınır.
  • Koşullar değiştiğinde velayetin değiştirilmesi ya da görüşme düzeninin yeniden belirlenmesi istenebilir.

Boşanma sürecinin en hassas konusu çoğu zaman çocukların durumudur. Velayet; çocuğun bakımı, eğitimi, sağlığı ve temsili konusunda karar verme yetkisini ifade eder. Boşanmada mahkeme velayetin hangi ebeveynde kalacağına ve diğer ebeveynin çocukla nasıl görüşeceğine karar verir.

Mahkeme velayette neye bakar?

Türk Medeni Kanunu’na ve Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ye göre velayet kararında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme bu değerlendirmeyi yaparken çocuğun yaşı ve gelişim dönemi, okul ve sosyal çevresi, ebeveynlerin çocukla ilgilenme imkânı, yaşam koşulları ve çocuğa karşı tutumları gibi unsurları birlikte ele alır. Boşanmada kusurlu olan eşin velayeti alamayacağı yönünde bir kural yoktur; ancak kusurun çocuğun yararını doğrudan etkileyen davranışlardan kaynaklanması kararı etkileyebilir.

Çocuğun dinlenmesi ve sosyal inceleme

İdrak çağındaki çocuk velayet konusunda dinlenir ve görüşü yaşına ve olgunluğuna göre dikkate alınır. Dinleme genellikle uzman eşliğinde ve çocuğu yıpratmayacak bir ortamda yapılır. Mahkeme ayrıca psikolog, pedagog ya da sosyal çalışmacılara sosyal inceleme raporu hazırlatabilir. Rapor bağlayıcı değildir; ancak kararın gerekçesinde önemli bir yer tutar.

Ortak velayet mümkün mü?

Kanunda açıkça düzenlenmemiş olsa da Yargıtay, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere dayanarak, çocuğun üstün yararına uygun olduğu ve ebeveynlerin uzlaştığı durumlarda ortak velayete karar verilebileceğini kabul etmektedir. Ortak velayette önemli kararlar iki ebeveyn tarafından birlikte alınır; bu nedenle ebeveynler arasında asgari düzeyde iletişim ve uyum bulunması gerekir.

Kişisel ilişkinin düzenlenmesi

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Görüşme düzeni; hafta sonları, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri ayrı ayrı belirtilerek kurulmalıdır. Çocuğun yaşı küçükse görüşmeler yatılı olmayacak şekilde ve kademeli olarak düzenlenebilir. Kişisel ilişkinin engellenmesi hâlinde, kararın icra yoluyla yerine getirilmesi ve kanunda öngörülen yaptırımların uygulanması istenebilir.

Velayet sonradan değiştirilebilir mi?

Velayet kararı değişmez bir hüküm değildir; koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir. Velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakımını ihmal etmesi, çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini sürekli engellemesi, yerleşim yerinin çocuğun yararına aykırı biçimde değişmesi ya da çocuğun görüşünün farklılaşması gibi durumlarda velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. Bu davada da ölçüt yine çocuğun üstün yararıdır.

Nafaka ile ilişkisi

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılır; bu katılım iştirak nafakası olarak belirlenir. Kişisel ilişkinin kurulması ile nafaka ödenmesi birbirinin şartı değildir: nafaka ödenmemesi görüşmenin engellenmesine gerekçe yapılamaz, görüşmenin engellenmesi de nafaka borcunu ortadan kaldırmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Antakya’da, A Plaza’dadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi