Bilişim Hukuku
Sosyal Medyada Hakaret ve Erişim Engeli: Delil, Şikâyet ve İçerik Kaldırma
Sosyal medyada hakaret ve kişilik hakkı ihlalinde delillerin korunması, altı aylık şikâyet süresi, içerik sağlayıcıya başvuru ve sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli kararı.
Kısaca
- İçerik silinmeden önce bağlantı adresi, tarih ve ekran görüntüleriyle delil olarak kaydedilmelidir.
- Hakaret kural olarak şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
- Kişilik hakkını ihlal eden içerik için sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenebilir; karar yirmi dört saat içinde verilir.
Sosyal medyada yapılan bir paylaşım kısa sürede çok sayıda kişiye ulaşabilir ve kişinin itibarına ciddi zarar verebilir. Böyle bir durumda üç ayrı hukuki yol birlikte değerlendirilebilir: ceza soruşturması için şikâyet, içeriğin kaldırılması ya da erişiminin engellenmesi ve uğranılan zarar için tazminat.
İlk iş: delilleri korumak
İnternetteki içerikler paylaşan kişi tarafından kolayca silinebilir. Bu nedenle ihlal fark edildiğinde gecikmeden:
- Paylaşımın bağlantı adresini (URL) kaydedin,
- Paylaşımı, tarih ve saati gösterecek şekilde ekran görüntüsüyle alın,
- Paylaşan hesabın profil sayfasını ve kullanıcı adını kaydedin,
- Gerekiyorsa noter aracılığıyla tespit yaptırın.
Hakaret suçu ve şikâyet
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek hakaret suçunu oluşturur. Suçun sesli, yazılı ya da görüntülü bir iletiyle işlenmesi de cezalandırılır; aleniyet hâlinde ceza artırılır. Hakaret kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi bazı hâllerde şikâyet aranmaz. Sahte hesaplardan yapılan paylaşımlarda failin tespiti için savcılık, platformlardan bilgi isteyebilir.
İçerik çıkarma ve erişim engeli
5651 sayılı İnternet Kanunu’nun 9. maddesine göre, internet yayını nedeniyle kişilik hakkının ihlal edildiğini ileri süren kişi; içerik sağlayıcıya, ona ulaşılamazsa yer sağlayıcıya başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Hâkim talebi en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Erişimin engellenmesi kararı öncelikle ihlalin gerçekleştiği içeriğe (bağlantı adresine) yönelik verilir; zorunlu olmadıkça sitenin tamamına erişim engellenmez.
Tazminat
Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi, hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir. Tazminatın belirlenmesinde paylaşımın içeriği, yayılma derecesi, tarafların durumu ve olayın özellikleri dikkate alınır. Tazminat talebi, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir; fiil daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
Hakarete karşılık vermek, karşı tarafın şikâyetine konu olabilir ve durumu karmaşıklaştırabilir. Kişisel verilerin izinsiz paylaşılması ya da özel hayatın gizliliğini ihlal eden görüntülerin yayımlanması ise ayrı suçlar oluşturur. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin başvurular hakkında bilişim hukuku sayfasında bilgi bulunmaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


